حسین طهرانی، معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت در گفتوگو با خبرنگار ایبنا در رویداد الکام بانک نمایشگاه الکامپ ۲۹، با اشاره به نقش فناوری اطلاعات در خدمات پایه و ارزش افزوده بانکی اظهار کرد: با وجود همه تلاشها و تدبیرهایی که بانکها انجام دادهاند، موضوع خدمات همچنان یکی از مسائل مهم است و باید بهطور جدی به طراحی خدمات کسبوکاری بانکی پرداخته شود.
وی افزود: هر بانکی هر اقدامی هم انجام دهد، در نهایت دارای ضریبی از آسیبپذیری است. ضمن اینکه تمام خدماتی که بانک به مشتری عرضه میکند، حاصل جمع مجموعهای از خدمات تأمینکنندگان مختلف است که لزوماً همه آنها در اختیار خود بانک نیستند.
طهرانی ادامه داد: برای مثال، در حوزه خدمات تسهیلات، رگولاتور مجموعهای از کنترلها و استعلامها را در مسیر دریافت تسهیلات قرار داده است. مشتری ممکن است این فرایند را احساس نکند، اما بسیاری از این خدمات ماهیت حاکمیتی دارند و از بیرون در اختیار شبکه بانکی قرار میگیرند؛ بنابراین اگر هر یک از این سرویسها دچار اختلال شود، در نهایت سرویس نهایی و تجربه مشتری نیز به خوبی شکل نمیگیرد.
معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت با اشاره به حرکت بانکها به سمت نامرئی شدن در تجربه مشتری گفت: نگاه کلی ما این است که بانک باید هرچه بیشتر از منظر مشتری به سمت نامرئی شدن حرکت کند. کاهش تعداد شعب فیزیکی نیز اجتنابناپذیر است و همه بانکها در حال حرکت در این مسیر هستند.
وی تصریح کرد: بهویژه برای بانکهای بزرگ و سازمانی، اگر بانک بتواند خود را به سمت یک پلتفرم شدن ببرد، فضایی ایجاد میشود که لایه بیرونی ارائه خدمات به مردم از طریق اکوسیستم فینتک کشور شکل بگیرد.
طهرانی با بیان اینکه این رویکرد نیازمند ایجاد محیطهای سندباکس است، گفت: در کنار این موضوع، بانکها باید محیط سندباکس را نیز تدبیر کنند، چراکه خدمات بانکی حساس هستند و مسئولیت و پاسخگویی تمام خدماتی که فینتکها در نهایت ارائه میکنند، چه با برند بانک و چه بدون آن، از منظر ناظر و رگولاتور با بانک است.
وی افزود: با وجود این محدودیتها، تفکر و سیاست کلان بانک تجارت حرکت به سمت پلتفرم شدن است. به همین دلیل، در مجموعه بانک تجارت سرمایهگذاری قابل توجهی برای جذب فینتکها و شرکتهای استارتآپی انجام شده و برای این موضوع نیز بازویی تحت عنوان «تکنوتجارت» شکل گرفته است تا نوآوری باز و نوآوری بیرونی در مجموعه را سازماندهی کند.
معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت تأکید کرد: هدف از همکاری با استارتآپها و شرکتهای فعال در حوزه فینتک، لطف و محبت به این شرکتها نیست، بلکه تکمیل زنجیره ارزش فناوری و خدمات بانک است. ما باید بتوانیم قابلیتهایی را که در بیرون از بانک وجود دارد، شناسایی و با خدمات و زیرساختهای بانکی ترکیب کنیم.
طهرانی با اشاره به دو لایه اصلی در این رویکرد اظهار کرد: یک موضوع، فونداسیون و خدمات پایه بانک است که از لایسنس بانکی ناشی میشود. این خدمات باید از نظر زیرساخت فناوری بهگونهای ارائه شوند که ثبات، پایداری و امنیت آنها برای شرکتهای فینتکی در سطح قابل قبولی قرار داشته باشد.
وی ادامه داد: وقتی یک فینتک وارد همکاری با بانک میشود، علاوه بر اینکه ریسکی به سمت بانک میآید، خود فینتک نیز با ریسک مواجه است. ممکن است یک استارتآپ ایده بسیار خوبی داشته باشد، اما اگر زیرساخت بانکی که به آن متصل میشود مناسب نباشد، مشتری در نهایت سرویس را نامناسب ارزیابی میکند و حتی ممکن است این مسئله به شکست آن استارتآپ منجر شود.
طهرانی افزود: بنابراین یک نگاه ما تمرکز بر فونداسیون و سرویسهای پایه بانک است که من آن را در مفهوم بانک پلتفرمی میبینم. در کنار آن نیز باید زیرساختها و قابلیتهای مربوط به پایداری و تابآوری را فراهم کنیم تا هر مجموعهای که به بانک متصل میشود، بتواند با سطح مناسبی از اطمینان روی این زیرساخت فعالیت کند.
وی محور دوم را سازماندهی و ترکیب قابلیتهای بیرونی عنوان کرد و گفت: باید قابلیتهای بیرونی را شناسایی و سازماندهی کنیم تا شرکتها بتوانند با برند خودشان یا در قالب همکاری با بانک، خدمات خود را به جامعه هدف بانک و حتی جامعه هدف گستردهتر ارائه کنند. در این مدل، هدف فقط استفاده فینتکها از مشتریان موجود بانک نیست، بلکه جذب مشتری جدید نیز میتواند اتفاق بیفتد.
معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت درباره عملکرد تکنوتجارت نیز اظهار کرد: سبدی که تکنوتجارت تاکنون ایجاد کرده و شرکتهایی که شناسایی کرده، خوشبختانه در زنجیره خدمات بانک مؤثر بودهاند و موردی نداشتهایم که این انتخابها کاملاً اشتباه بوده باشد. این موضوع قابل تقدیر است، اما برای ادامه مسیر کافی نیست.
وی افزود: بهخصوص با توجه به اتفاقات اخیر، رویکرد ما به سمت غیرمتمرکز شدن خدمات است. در این زمینه به دنبال شرکتها و استارتآپهایی هستیم که در حوزههایی مانند بلاکچین و اسمارتکانترکت ظرفیت و علاقه فعالیت داشته باشند. اقداماتی نیز در این زمینه انجام شده و اکنون چندین شرکت در سبد بانک حضور دارند که در این حوزهها خدمات ارائه میکنند؛ بهویژه در حوزه انرژی و نفت که از صنایع مهم و از مشتریان بزرگ بانک تجارت هستند.
طهرانی در ادامه با اشاره به حوزه هوش مصنوعی گفت: بانک تجارت علاقه زیادی دارد که در زمینه مدیریت دادهمحور وارد شود. شاید برخی دوستان اطلاع نداشته باشند، اما حتی در ساختار بانک، هم در حوزه فناوری و هم در حوزه کسبوکار، بازوهای مدیریت داده داریم.
وی ادامه داد: معمولاً وقتی درباره دیتا ساینس صحبت میکنیم، تصور این است که این حوزه در بخش فناوری سازمان شکل میگیرد، اما در بانک تجارت در هر دو حوزه فناوری و کسبوکار روی داده و دیتا ساینس کار میشود و این ظرفیت در بخش کسبوکار نیز باید بسیار قوی باشد.
طهرانی افزود: برای اینکه این موضوع را از مرحله ایده به کاربرد برسانیم، در حوزههایی مانند شناسایی و دستهبندی مشتری و شخصیسازی محصولات، به شرکتهای فناور نیاز داریم. تمرکز ما تاکنون بیشتر روی زیرساخت بوده است و یکی از زمینههایی که میتوانیم از شرکتهای فعال در این حوزه حمایت کنیم، فراهم کردن زیرساخت است.
معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت با بیان اینکه زیرساخت هوش مصنوعی بسیار پرهزینه است، گفت: هر شرکتی نمیتواند بهتنهایی این زیرساخت را فراهم کند. به همین دلیل سرمایهگذاری قابل توجهی روی GPU، توسعه دیتاسنترها و ایجاد سندباکسهایی که روی این زیرساخت قرار میگیرند انجام دادهایم تا افراد و شرکتهای حقیقی و حقوقی بتوانند وارد این فضا شوند، ایدههای خود را آزمایش کنند و ما نیز در این فرایند قابلیتهای آنها را شناسایی کنیم.
وی تأکید کرد: به نظر من در آینده، صرف سرمایهگذاری نقدی پاسخگوی این نیاز نیست و باید بیشتر به سمت بسترسازی حرکت کنیم؛ یعنی شرکتها درگیر مسائل اولیه و پایه نشوند و بتوانند ایدههای خود را روی زیرساخت موجود مدل و آزمایش کنند. بانکها نیز زمانی که یک ایده به مرحله عملیاتی و مدرن شدن رسیده باشد، راحتتر میتوانند درباره آن تصمیم بگیرند.
طهرانی درباره نحوه سرمایهگذاری بانکها در استارتآپها نیز اظهار کرد: به نظر من هر دو طرف باید نگاه خود را تا حدودی تغییر دهند. وقتی صرفاً عنوان «سرمایهگذاری بانک» مطرح میشود، همه انتظار دارند پول بزرگی وارد شود و در مقابل، وقتی شرکت سرمایهگذاری بانک را دریافت میکند، بحثهایی مانند سهام و مالکیت نیز مطرح میشود.
وی افزود: حتی سهامدار عمده شدن بانک در یک استارتآپ، به نظر من میتواند نقطه افول آن استارتآپ باشد. از طرف دیگر، بسیاری از این سرمایهگذاریها انتظار دارند که بانک فونداسیون، زیرساخت و امکانات لازم را فراهم کند.
معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت گفت: در کنار این موضوع، بحث بازاریابی و برندینگ نیز اهمیت دارد. اگر مدلی ایجاد شود که بانک از دید یک استارتآپ در نقش بازاریاب یا تأمینکننده شبکه مشتریان دیده شود، نه صرفاً سرمایهگذار، بسیاری از مباحث مربوط به سرمایهگذاری نیز تعدیل خواهد شد.
وی ادامه داد: به نظر میرسد بانکها نیز علاقه چندانی ندارند که مالک استارتآپها شوند، چراکه این مالکیت الزاماً انتهای مشخصی ندارد. در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، ظرفیت بسیار زیادی برای ایجاد خدمات جدید وجود دارد.
طهرانی با اشاره به ظرفیت بانکداری شرکتی بانک تجارت اظهار کرد: بانک تجارت یکی از بانکهای بزرگ و موفق در حوزه بانکداری شرکتی است و امروز در این حوزه هزاران مسئله و دغدغه وجود دارد که ترکیب آنها با تأمین مالی شرکتها میتواند ارزش ایجاد کند.
وی افزود: برای مثال، موضوع مالیات امروز با فاکتورهای الکترونیکی گره خورده است. این فاکتور باید همزمان با رویداد تراکنش و رویداد پرداخت باشد. ترکیب اکوسیستم مالیاتی با حوزه بانکی در دنیا موضوعات جدیدی ایجاد کرده و حتی حوزهای تحت عنوان «تکستک» شکل گرفته است که بانکها نیز در آن خدمات ارائه میکنند.
طهرانی تصریح کرد: ترکیب ظرفیتهای قانونی بانکی با حوزه کسبوکار میتواند فرایندها را بهبود و حتی هزینههای مالیاتی افراد را کاهش دهد. هنوز در بسیاری از این حوزهها ورود جدی اتفاق نیفتاده است، اما همین نیازها نشان میدهد که اگر بتوانیم این قابلیتها را فراهم کنیم، در واقع نیازهای کسبوکاری بانک را نیز با خدمات جدید ترکیب کردهایم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره غیرمتمرکز شدن خدمات بانکهای بزرگ گفت: بانکهای بزرگ بهطور طبیعی برای ایجاد تغییرات با دشواری بیشتری مواجه هستند، اما باید دید چگونه میتوان لایهلایه خدمات فناوری اطلاعات آنها را غیرمتمرکز کرد. این موضوع لزوماً به معنای تمرکز صرف بر بلاکچین نیست و مدلهای مختلفی میتوان برای آن تعریف کرد.
معاون فناوری اطلاعات بانک تجارت ادامه داد: حتی میتوان مدلهایی تعریف کرد که قابلیتهای بانکهای بزرگ از طریق مجموعهای از واسطها و پراکسیها در اختیار یکدیگر قرار گیرد. هر بانکی در یک حوزه سرمایهگذاری کرده و در آن توانمند است و ممکن است بانک دیگری در حوزهای دیگر مزیت داشته باشد.
طهرانی در پایان گفت: در نهایت اگر نگاه این باشد که مشتری، مشتری ایران و مشتری محدود و ارزشمندی است، میتوان از طریق همافزایی و سینرژی میان شبکه بانکی، خدمات مختلف بانکها را در اختیار مشتری قرار داد. این چیزی است که در نگاه سنتی بهراحتی امکانپذیر نیست، اما اگر در این میان بانکها خدمات خود را پشت این شبکه قرار دهند و این خدمات مورد استفاده قرار گیرد، هم برای بانک درآمد ایجاد میشود و هم رضایت مشتری و سایر طرفها افزایش پیدا میکند.
